Afscheidsbijeenkomst Hans van de Riet

Afscheidsrede 1
(Helm de Laat, Directeur Villa Lila)

Dames en heren,

Als directeur van Villa Lila heet ik u allen welkom in ons huis. Vader, broer en zus, naaste verwanten van Hans. Vrienden en vriendinnen, huidige en vroegere collega´s uit de holebi beweging, de politiek en misschien ook wel de Hogeschool waar Hans vroeger gewerkt heeft en natuurlijk ook de huisgenoten van Hans´ laatste woon- en verblijfplaats.

Andra moi ennepe mousa polutropon hos mala polla plangtei. Zo luidt in oud Grieks de eerste zin van de Odyssee. Muse vertel me van de man die zoveel heeft meegemaakt. Dat is de eerste zin van een van de oudste gedichten van onze beschaving. In deze eerste zin vraagt de dichter om verhalen uit de grote reis van de held van het verhaal. Vandaag is Hans de held van het verhaal.

Het vertellen van verhalen staat aan de wieg van onze beschaving. Het vertellen van verhalen is onderdeel van onze condition humain, een van de essentiële dingen die ons tot mensen maakt. Als ik iets van Hans in herinnering zal houden is het zijn vermogen om te verhalen.

In de verhalen beschrijven we de werkelijkheid of beter onze eigen verhouding tot die werkelijkheid. Kennelijk hebben we een onbedwingbare behoefte om de werkelijkheid niet alleen mee te maken maar om er iets naders mee te doen. We moeten de werkelijkheid een plek geven in ons leven.

We proberen wat er gebeurd is in een verhaal vast te leggen, al dan niet geschiedkundig goedgekeurd. Een verhaal kan een geheugensteun zijn.

We gebruiken verhalen om de werkelijkheid te verklaren: het is zo want het was altijd al zo. Of in dit geval is zo omdat dit of dat zo was.

Het verhaal over de helden en heldinnen van het verleden helpt ons om onze kinderen in bedwang te houden en weer een nieuwe generatie op te voeden.

Middels onze verhalen proberen we de mensen die ons dierbaar zijn de al te onaangename werkelijkheid te verzachten. Zo heeft waarschijnlijk ooit, lang geleden, een verhalen verteller ineens zoiets als een hiernamaals bedacht. Een succesverhaal; want al geloof er zelf niets van, je kunt niet ontkennen dat het verhaal al millennia veel troost geschonken heeft.

We gebruiken verhalen ook om elkaar te vermaken.

Afhankelijk van de functie van een verhaal wordt daarin de werkelijkheid nogal eens geweld aangedaan: de werkelijkheid wordt bij voorbeeld ontdaan van de enge en vervelende kantjes. We liegen een beetje om bestwil. Op een dag als vandaag doen we dat bijvoorbeeld wat meer omdat het bij een gelegenheid als deze past om verhalen wat mooier te maken. Ik zal niet nalaten hierin Hans goede voorbeeld te volgen en ik wil jullie vragen je niet onbetuigd te laten...

Want laten we er niet om heen draaien. Hans was zeer vaardig in het vertellen van verhalen en aangezien zijn gehechtheid aan de waarheid over de werkelijkheid geringer was dan zijn behoefte om te vermaken en –laten we dat niet vergeten- te moraliseren zitten we wel met een hoop verhalen opgescheept van Hans over Hans avonturen waarin vermeende moraliteit, waan en werkelijkheid, en dat dan ook nog eens in tal van varianten, gemengd zijn.

Zo kent u waarschijnlijk allemaal wel zijn verhaal dat hij en ik in de vroege jaren zeventig de enige mannen waren die op crisisvergaderingen van de lokale lesbisch feministische beweging werden uitgenodigd. Dat is een mooi verhaal. En het is waar dat Hans en ik ooit bij zo´n crisisberaad aanwezig mochten zijn op voorwaarde dat we ons zeer terughoudend zouden gedragen en onze mond zouden houden… U raadt het al. Het is bij die ene uitnodiging gebleven. Maar dat doet niets af aan de kwaliteit van het verhaal.

Vandaag draaien we het om. Wij gaan elkaar verhalen vertellen om de werkelijkheid van de dood van Hans een plek te geven in ons leven.

Verhaal elkaar wat je met Hans hebt meegemaakt. Vertel je verhaal. We zijn vandaag getuige van een heel bijzondere gebeurtenis. We nemen afscheid van een van de pioniers van de Nijmeegse holebi beweging. Verhaal erover aan je vrienden en vriendinnen. Draag met al je verhalen ertoe bij dat we deze legendarische man in herinnering zullen houden.

Dank u wel.

Helm de Laat
19 juli 2006


Afscheidsrede 2
(Thea, Fridy, Simon, Mieke en Bernadette van Hapert)

Hans is twee keer gestorven. In de zomer van 1984 en de afgelopen week.

Hans was de vriend van Jan van Hapert. 22 jaar geleden is Jan, onze broer gestorven aan longkanker. Hans was zijn geliefde en heeft in die tijd heel veel voor Jan betekend.

Hans, wij hebben jou toen leren kennen als een warm mens met een grote innerlijke wijsheid. We hebben samen met jou gehuild, Jans’ adem op gang gehouden, gelachen, gezwegen en gerouwd. En we hebben gezien hoe jij toen voor een deel met Jan meegestorven bent.

Hans, bedankt dat Jan omringd door liefde heeft kunnen sterven. De eenzaamheid waarin jij bent overleden doet ons dan ook enorm verdriet.

Hans, Jan heeft op zijn sterfbed een gedicht van Gerrit Komrij voor jou uitgezocht, dat is voorgelezen op zíjn begrafenis. Dat wil ik nu nogmaals op jóuw begrafenis voorlezen.

Tranen

Ook op de schouder van een stratemaker.
Grijnslacht de oehoe. Tranen worden dor.
Hoor, hoor. Ze breken open op je kaken.
Ze ritselen. Je hoort de tranen kraken.
Het interesseert een jonge god geen lor.
Je kijkt me aan, je ogen zijn als sintels.
Die in de asla smeulen als het wintert
Je lippen wijken aarzelend uiteen.
Het is of je de spanning wilt verbreken.
Er schiet een steekvlam in mijn rechterbeen.
Ik luister toe hoe je begint te spreken:
‘Zeg op, m’n jongenlief waar gaan we heen?‘

Gerrit Komrij uit: het Schip De Wanhoop. 1979

19 juli 2006.
Thea, Fridy, Simon, Mieke en Bernadette van Hapert.


Afscheidsrede 3
(John van den Broek) Klik daarvoor op deze link: Toespraak

foto's: Hans Dircks