In 2005 staan de multiculturele weken in het kader van Nijmegen 2000 jaar stad. De organisatoren noemen het een Festival voor en door Nijmegenaren.

De expositie hebben we de titel Passanten/Voorbijgangers gegeven. De titel wil iedereen die anderen de wet meent te moeten voorschrijven eraan herinneren dat we allemaal slechts erg kort te gast zijn in deze stad.

Nijmegen werd al in de steentijd bewoond door mensen die slechts enkele sporen hebben nagelaten. Eeuwen later bewoonden de beroemde Batavieren deze streek en in een paar eeuwen tijd losten ze op in de geschiedenis. Misschien ook wel omdat ze als gastarbeider wegtrokken om voor de Romeinen te werken. Daarna kwamen de Franken en Merovingers van wie ook weinig meer rest dan wat vreemde plaatsnamen. En deherinnering aan de beroemdste baas op doorreis: keizer Karel de Grote. Pas daarna ontstond er zoiets als een Nederduits stadje waaruit later de vestingstad Nijmegen ontstond. Alleen in de winter stelde die stad overigens wat voor want dan vestigden zich duizenden meestal uit het buitenland afkomstige maar voor de Nederlands republiek werkzame militairen zich in de stad. Wel was er toen al een Joodse gemeenschap die ook hier in onze gastvrije stad een tijd lang lelijk vervolgd en nog langer gediscrimineerd werd. Maar de protestantse machthebbers deden dat later ook met de katholieke meerderheid. Religieus geïnspireerde intolerantie is ook niet iets dat pas nu opgang maakt.

Van oudsher is er een open uitwisseling geweest met het Duitse buurland. Men trouwde gemakkelijker over de grens dan over de Rijn. De oorlog maakte daar voor lange tijd een pijnlijk einde aan. Maar inmiddels zijn het niet de ex-rijksgenoten uit de Antillen, Indië of Suriname, niet de ex-gastarbeiders uit Marokko of Turkije en ook niet de vele asielzoekers uit Afrika of Latijns Amerika, maar met hun gemeenschap van 7000 mensen weer de Duitsers die de grootste groep ´vreemdelingen´ in de stad vormen. Maar de ´echte` Nijmegenaren beschouwen zelfs de duizenden studenten die zich na hun studie in Nijmegen vestigden nog als `vreemdelingen´.

Het kan overigens altijd nog zotter. Je hebt sinds de middeleeuwen twee soorten Nijmegenaren: arme Nijmegenaren en rijke Nijmegenaren die het `burgerschap´ konden aankopen en zich daarmee verzekerden van allerlei privileges. Is dat onderscheid nu eigenlijk achterhaald of is het nog steeds zo dat alleen burgers van Nijmegen opgenomen mogen worden in het mooiste bejaardentehuis van Nijmegen?

Er liggen in Nijmegens bodem meer vreemdelingen begraven dan er nu nog van huis uit echte Nijmegenaren in de stad wonen. In het licht van eeuwigheid is het begrip Nijmegen iets betrekkelijk jongs. Pas 2000 jaar en dan nog door verschillende volken in minstens even zoveel verschillende talen wordt het begrip gebruikt voor een bepaalde plaats. Heel veel verschillende groepen mensen hebben in de plek die Nijmegen heet tijdelijk hun thuis gevonden.

In het licht van de eeuwigheid zijn we allemaal passanten. We leven heel even een tijdje op een plek. En niet alleen wij, maar alles gaat voorbij.